Od chwili publikacji dokumentacji przetargowej rozpoczęło się odliczanie czasu na składanie ofert przez konsorcja zainteresowane realizacją tych inwestycji. Udział w przetargu wiąże się z kilkoma warunkami brzegowymi: jednym z fundamentalnych jest osiągnięcie gotowości operacyjnej 1 fazy rozwoju każdej z Gigafabryk AI w ciągu 18 miesięcy od rozstrzygnięcia przetargu. Komisja Europejska, działająca za pośrednictwem EuroHPC chce doprowadzić do szybkiego powstania konkurencyjnego, ale stabilnego ekonomicznie systemu komputerowych mocy obliczeniowych na potrzeby AI.
Nie kolejny superkomputer
Gigafabryki AI nie są po prostu kolejną generacją superkomputerowych centrów danych. To infrastruktura projektowana specjalnie z myślą o trenowaniu modeli sztucznej inteligencji nowej generacji, zdolnych konkurować z rozwiązaniami rozwijanymi obecnie w Stanach Zjednoczonych i Azji.
Planowane jest wybudowanie 7 gigafabryk w dwóch wielkościach: 3 duże i 4 średnie. Każda z 4 średnich gigafabryk ma dysponować mocą obliczeniową co najmniej trzykrotnie większą od możliwości JUPITER-a - największego obecnie europejskiego superkomputera.
Ponad 30 miliardów euro inwestycji
Łączna wartość przedsięwzięcia przekroczy 30 miliardów euro. Środki publiczne - pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz państw uczestniczących - będą stanowiły równowartość aż jednej trzeciej kosztów infrastruktury IT. Ale – co bardzo ważne - wyłącznie w postaci zakupu mocy obliczeniowej po uruchomieniu gigafabryki. Żadne pieniądze nie pojawią się z góry. Inwestycję w całości sfinasują konsorcja, chcące skorzystać z zagwarantowanego zbytu na moc obliczeniową ze strony sektora publicznego – pieniądze z EuroHPC i z budżetów państw uczestniczących w projekcie. Pozostała część popytu na moc obliczeniową oferowana będzie klientom na warunkach rynkowych.
To oznacza zmianę filozofii inwestowania w infrastrukturę cyfrową. Państwo nie buduje centrów obliczeniowych - tworzy warunki, które mają uruchomić wielomiliardowe inwestycje prywatne.
Europa stawia na suwerenność technologiczną
Jednym z głównych celów przedsięwzięcia jest zwiększenie europejskiej niezależności technologicznej.
Wymagania przetargowe zakładają m.in.:
- wykorzystywanie danych zgodnie z prawem Unii Europejskiej,
- odporność infrastruktury na zależności od podmiotów spoza UE,
- stopniowe wdrażanie europejskiego stosu oprogramowania (ang. software stack),
- ograniczanie zjawiska vendor lock-in, czyli uzależnienia od jednego dostawcy technologii.
Choć w pierwszym etapie wykorzystywane będą obecnie dostępne akceleratory AI światowych producentów, długoterminowym celem jest rozwój europejskiego ekosystemu sprzętu i oprogramowania.
Zielona sztuczna inteligencja
Gigafabryki AI będą oceniane nie tylko pod względem wydajności. Jednym z najważniejszych kryteriów wyboru ofert będzie efektywność energetyczna, gospodarowanie wodą oraz wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. Oferenci będą musieli wykazać zastosowanie nowoczesnych technologii chłodzenia oraz rozwiązań ograniczających ślad środowiskowy infrastruktury AI.
Siedem szans dla Europy, szansa także dla Polski
EuroHPC planuje złożyć zamówienia w nie więcej niż siedmiu gigafabrykach AI, przy czym dopuszczalne są zarówno projekty realizowane w jednym państwie, jak i przedsięwzięcia wielonarodowe lub obejmujące kilka lokalizacji, pod warunkiem zachowania odpowiedniej wydajności infrastruktury.
Polska należy do państw uczestniczących w inicjatywie EuroHPC i bierze udział w przygotowaniach do budowy europejskich gigafabryk AI. Te przygotowania mają postać zabezpieczenia środków budżetowych na zakup mocy obliczeniowych. 34% popytu gwarantowanego przez sektor publiczny w połowie (17%) pochodzić będzie z EuroHPC. Pozostałe 17% z budżetu państwa. W przypadku polskiej Gigafabryki pieniądze na ten cel zostały zapewnione uchwałą Rady Ministrów z 14 lipca 2026 r. (Uchwała nr 153 Rady Ministrów z 14 lipca 2026 r. w sprawie gwarantowania zakupu czasu dostępu do gigafabryki AI)
Pozycję startową polskiego konsorcjum poprawi fakt, że udział w zakupie ruchu z polskiej Gigafabryki AI zadeklarowały także inne państwa, które chcą uczestniczyć w powstającym rynku suwerennego europejskiego AI, ale nie przewidują startu konsorcjów ze swoich krajów. Do państw tych należą Węgry, Słowacja, Chorwacja i Litwa.
Harmonogram i zgłoszenie
Publikacja dokumentacji przetargowej “Call for Tender” oznacza, że etap politycznych deklaracji dobiegł końca. Rozpoczął się formalny proces wyboru inwestorów, którzy przez kolejne lata będą tworzyć fundament europejskiej gospodarki opartej na sztucznej inteligencji.
Oferty w przetargu można składać do 12 listopada, następnie zostaną one ocenione przez niezależnych ekspertów w ramach EuroHPC. Między innymi pod kątem prawdopodobieństwa osiągnięcia gotowości operacyjnej przed upływem wymaganego przetargiem terminu. Rozstrzygnięcie planowane jest na początek 2027 roku, a wybrane konsorcja będą miały do 18 miesięcy na uruchomienie pierwszej fazy działalności. W przypadku koszyka 4 średnich Gigafabryk AI oznacza to uruchomienie mocy obliczeniowej odpowiadającej 25 tysiącom GPU H100.
Szczegółowe informacje o tym, gdzie i w jaki sposób złożyć ofertę, przedsiębiorcy mogą znaleźć w dokumentacji przetargowej opublikowanej przez EuroHPC JU. Przetarg ma numer referencyjny EUROHPC/2026/OP/0008 (Call for Tenders for the selection of Artificial Intelligence Gigafactory Consortia and the establishment of AI Gigafactories).
Oferty należy składać wyłącznie elektronicznie, za pośrednictwem unijnego portalu Funding & Tenders Opportunities Portal (F&T Portal), korzystając z wbudowanego tam systemu eSubmission. Oferty złożone w jakikolwiek inny sposób (np. pocztą tradycyjną, kurierem lub drogą mailową) zostaną zignorowane i odrzucone.
To właśnie dziś rozpoczyna się wyścig o jedną z największych inwestycji technologicznych w historii Europy. Wyścig, w który - trzeba mieć nadzieję - udział wezmą także polscy przedsiębiorcy.