Ważną rolę w spotkaniu odegrali eksperci Instytutu Łączności - Państwowego Instytutu Badawczego. Instytut pracuje jako zaplecze dla resortu cyfryzacji nad przygotowaniem polskiego udziału w inicjatywie gigafabryk AI - wspierając Ministerstwo w analizach modelu finansowania, warunków przetargowych i wymogów technicznych.
Podczas spotkania eksperci IŁ-PIB odpowiadali na najbardziej szczegółowe pytania uczestników: o mechanizm indeksacji cen usług, zapotrzebowanie energetyczne gigafabryki (docelowo ok. 120 MW), kryteria suwerenności technologicznej oraz konstrukcję modelu finansowego, w który wpisane zostaną gwarantowane zakupy publiczne - kluczowy argument w rozmowach konsorcjów z bankami i inwestorami.
Buduje biznes, państwo gwarantuje popyt
Inicjatywę realizuje EuroHPC Joint Undertaking - wspólne przedsięwzięcie Unii Europejskiej i państw członkowskich, koordynujące rozwój europejskiej infrastruktury superkomputerowej Mandat tej instytucji od stycznia 2026 r. obejmuje także wdrażanie gigafabryk AI.
Przyjęta ostatecznie przez Komisję Europejską koncepcja zakłada, że gigafabryki zaprojektują, sfinansują i wybudują komercyjne konsorcja przedsiębiorstw - bez dotacji na budowę. Sektor publiczny wchodzi do gry po stronie popytu: państwo członkowskie i EuroHPC JU gwarantują zakup usług gigafabryki, przede wszystkim mocy obliczeniowej, przez pierwsze 60 miesięcy (5 lat) od uruchomienia projektu. Łączna wartość tych gwarantowanych zakupów może sięgnąć równowartości około jednej trzeciej (34%) nakładów na infrastrukturę - połowę wnosi państwo, połowę budżet UE. Publiczny, wypłacalny klient od pierwszego dnia działania obniża ryzyko inwestycyjne i ułatwia konsorcjum pozyskanie finansowania.
Polska wystartuje w kategorii projektów średniej skali (LOT 1 według nazewnictwa EuroHPC). To oznacza obowiązek zadeklarowania 100 mln euro w pierwszej fazie, a łączne wsparcie publiczne w obu fazach może wynieść ok. 1 mld euro (500 mln Polska, 500 mln EuroHPC). Wartość całej, finansowanej prywatnie inwestycji szacuje się na ok. 3 mld euro. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął już uchwałę gwarantującą środki na zakup usług gigafabryki działającej na terytorium RP; dokument oczekuje na rozpatrzenie przez Radę Ministrów.
Przetarg jeszcze w lipcu
Jeszcze w lipcu 2026 r. EuroHPC JU ogłosi europejski przetarg, który rozstrzygnie, które konsorcja otrzymają wsparcie w postaci gwarancji zakupu mocy obliczeniowych. Przedsiębiorcy będą mieli ok. 15 tygodni na złożenie ofert, ocenianych przez EuroHPC bez udziału państw członkowskich - według jakości technicznej, wpływu na europejski ekosystem AI, wykonalności finansowej i znormalizowanej ceny za godzinę usług; dodatkowo punktowane będzie wykorzystanie europejskiego sprzętu i oprogramowania. Umowy ramowe ze zwycięzcami mają zostać podpisane na początku 2027 r., a usługi pierwszej fazy mają ruszyć w ciągu 18 miesięcy - około połowy 2028 r. Koordynator konsorcjum i operator centrum danych muszą być podmiotami z siedzibą i kontrolą kapitałową w UE.
Siedem gigafabryk, ogromna konkurencja
W jednym postępowaniu wyłonionych zostanie siedem gigafabryk: cztery średniej skali (LOT 1 - docelowo min. 75 tys. GPU stanowiących ekwiwalent układów H100) i trzy dużej skali (LOT 2 - docelowo min. 100 tys. GPU). Zainteresowanie jest bezprecedensowe: we wstępnym naborze deklaracji, zamkniętym w czerwcu 2025 r., do Komisji Europejskiej wpłynęło 76 zgłoszeń z 16 państw członkowskich, obejmujących 60 lokalizacji i inwestycje o deklarowanej wartości ponad 230 mld euro. Konkurencja o siedem miejsc będzie więc bardzo silna.
Polska ma jednak istotne atuty: największy rynek regionu, silny sektor IT i zaplecze inżynierskie oraz działające już fabryki AI - Piast AI w Poznaniu i Gaia AI Factory w Krakowie. A Instytut Łączności - PIB będzie nadal wspierał Ministerstwo Cyfryzacji w kolejnych etapach projektu oraz służył wiedzą ekspercką podmiotom zainteresowanym udziałem w przetargu.
Prezentowane informacje mają charakter poglądowy. Wiążące warunki postępowania określą wyłącznie oficjalne dokumenty przetargowe publikowane przez EuroHPC JU.