Instytut z nową misją
Anna Streżyńska podkreśliła, że jednym z najważniejszych zadań obecnego kierownictwa jest zbudowanie stabilnej pozycji Instytutu: zarówno jako ośrodka naukowego wspierającego państwo, jak i partnera zdolnego do realizacji projektów dla administracji oraz rynku.
IŁ inwestuje w potencjał badawczy, infrastrukturę, bezpieczeństwo fizyczne i cyberbezpieczeństwo. Rozwija również kompetencje w obszarze technologii radiowych i satelitarnych, sieci 5G i 6G, łączności przewodowej oraz analizy i modelowania danych. Ambicją dyrektor Instytutu jest nawiązanie do modelu najlepszych europejskich ośrodków badawczych, takich jak fińskie VTT, niemiecki Fraunhofer HHI, belgijski IMEC czy holenderskie TNO – instytucji, których „głos jest słyszalny i ma wpływ”.
Od usług dla państwa po Polską Tarczę PNT
W rozmowie wskazano także najważniejsze projekty realizowane przez zespoły IŁ. Należą do nich m.in. nowa platforma przenoszenia numerów PLI CBD 2.0 oraz system AML, który umożliwi dokładniejsze ustalanie położenia osoby dzwoniącej pod numer alarmowy 112.
Szczególne miejsce zajmuje Polska Tarcza PNT, czyli rozwijanie odporności państwa na zakłócenia systemów pozycjonowania, nawigacji i czasu. Sygnały GNSS odpowiadają bowiem nie tylko za określanie lokalizacji. Zapewniają również precyzyjny czas i synchronizację wykorzystywane przez energetykę, transport, telekomunikację, finanse i inne elementy infrastruktury krytycznej.
Zdaniem Anny Streżyńskiej zakłócenia GNSS nie mogą być już traktowane jako pojedyncze incydenty. Stały się elementem środowiska bezpieczeństwa, do którego państwo musi dostosować swoje systemy i procedury.
Cyfryzacja projektowana z myślą o obywatelu
W wywiadzie poruszono również temat bezpieczeństwa danych oraz odpowiedzialnego wykorzystywania sztucznej inteligencji. Instytut wprowadził wewnętrzną politykę korzystania z narzędzi AI, określającą m.in., jakie informacje mogą być w nich przetwarzane. Trwają też prace nad bezpiecznym środowiskiem AI przeznaczonym do pracy z danymi wymagającymi większej ochrony.
Anna Streżyńska zwróciła jednocześnie uwagę, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo danych w usługach cyfrowych powinna spoczywać przede wszystkim na ich profesjonalnych dostawcach, a nie na obywatelach. I że zdarzają się uprawnienia, z których nie da się skorzystać bez użycia cyfrowych kanałów komunikacji. A tak być nie powinno, bo Kodeks Postępowania Administracyjnego przewiduje, że wniosek można złożyć nawet ustnie. Jak podkreśliła:
Technologia powinna dostosowywać się do człowieka, a nie człowiek do technologii.
Gigafabryka AI i plan alternatywny
Instytut Łączności pełni rolę biura projektu wspierającego polską administrację w przygotowaniach do budowy Gigafabryki AI. O powodzeniu polskiej propozycji zdecydują m.in. siła krajowego komercyjnego konsorcjum, dostęp do odpowiednich mocy energetycznych, infrastruktura telekomunikacyjna, możliwości chłodzenia i wykorzystania ciepła oraz gotowość lokalizacyjna i administracyjna.
Dyrektor IŁ zaznaczyła jednak, że procedura przetargu na dostarczenie mocy obliczeniowej Gigafabryki AI ma charakter konkurencyjny, startują w niej przedsiębiorcy z wielu krajów Unii, dlatego Polska nie może zakładać, że inwestycja na pewno zostanie ulokowana w naszym kraju.
Trzeba myśleć o scenariuszu alternatywnym
– powiedziała.
Niezależnie od wyniku postępowania Polska powinna rozwijać własną suwerenność obliczeniową. Jej fundamentami powinny być regionalne ośrodki GPU połączone w Narodową Chmurę AI, gwarantowany popyt ze strony państwa, dostęp do infrastruktury dla polskich firm i startupów, współpraca z istniejącymi centrami obliczeń wysokiej wydajności oraz rozwój krajowych kompetencji, modeli AI, cyberbezpieczeństwa i zgodności regulacyjnej.
Pełny wywiad Urszuli Zielińskiej z Anną Streżyńską jest dostępny na stronie „Rzeczpospolitej”.